غلامحسين افضل الملك
19
سفرنامه خراسان و كرمان ( فارسى )
نميشد . من در دو سفر سابق خود در توى قلعه رفته تا طبقهء سيّم بالاخانههاى آن را ديده بودم . اين سفر آن قلعه را خراب و ويرانه ديدم كه طبقات آن را برچيده بودند از اهالى سبب پرسيدم . گفتند در بودن آن قلعه و توقف در آنجا بما بد ميگذشت لهذا آن را خراب كرده در و تير و تخته آن را در ميان ده آورده و خانهها ساخته در اينجا منزل كرديم . چون راهها امن است و كسى بما تاخت و تاز نداشت ديگر محتاج به آن قلعه نبوديم كنون اثرى از آن قلعه جز يك تپه گردى نيست كه [ نشان مىدهد . ] عرض ديوار قلعه پنج ذرع است . در سطح قلعه چاهى هولناك است كه آب دارد . اهالى آنجا نمىدانند كه آب آن بكجا ميرود . شب شنبه يازدهم از لاسگرد به طرف « سمنان » حركت كرديم . مسافت راه پنج - فرسخ است لكن چاپارخانه بغلط شش فرسخ كرايه ميگيرد . از لاسگرد كه بيرون ميروى بلافاصله طرف دست چپ قريهايست مسمّى به « تجينآور » كه در سر دو فرسخى قريهء « سرخه » است كه در نهايت آبادى است . انار و خربوزهء آن خيلى اعلى است . از سرخه تا سمنان سه فرسخ است . در خارج از جاده دست چپ بعضى دهات ديده مىشود . هنگام صبح به شهر سمنان رسيديم . نزديك ارگ حكومتى در سراى ضياء الدوله مرحوم منزل كرديم . حكمران شهر سمنان و دامغان شاهزادهء والاتبار كيومرث « 1 » ميرزاى عميد الدوله ابن مرحوم قهرمان ميرزا « 2 » ابن . . . كه بحسن خلق و صفات حميده و ميانهروى و عدالت معروف و مشهورند . بواسطهء سابقهء آشنائى و شبهاى بادهپيمائى به خدمت ايشان رفتم ، از ديدن بنده بسى مشعوف شدند ، بنده را نگاه داشتند دو روز مهمان ايشان بودم بسى خوش گذشت . شهر سمنان مستغنى از شرح بنده است همه كس وضع آنجا را ميداند .
--> ( 1 ) - كيومرث ميرزاى عميد الدوله پسر قهرمان ميرزا پسر عباس ميرزاى نايب - السلطنه است كه مدت دو سال نيز حاكم كرمان بوده است . ( 2 ) - قهرمان ميرزا پسر عباس ميرزا وليعهد فتحعلى شاه است كه مدتى حكومت يزد را داشته است و بعد حاكم خراسان شده است و زمانى نيز والى آذربايجان بوده است .